نشریه ماه ثورسال 1387

باش مقاله

مطبوعات و رسانه لر جهانی روزی مناسبتیگه

 ثور آیی نینگ 14-نچی سی ,اپریل آیی نینگ 3 نچی کونی گه مطابق مطبوعات ورسانه لرجهانی روزی اتلگن شونیگ اوچون دنیا ایریم مملکت لریده کته ییغیلیم ومحفل لر قوریب بو کون نی نشانلیدورلر, البته بو   ییغیلیم لر آرقه لی مطبوعات ورسانه لر بورچی و وظیفه سی توغریسیده سوز یوریتیله دی.

انیق که مطبوعات ایشلاوچی لری,جامعه افرادینی آگاه لنتیریش وجهان مدنیت لریدن خبربیریش توغریسیده کته بورچ ایگه سی دورلر وشوکبی تورلی اوزگریش وجامعه نینگ سیاسی ومدنی   حال لرینی تیکشیریش وجامعه افرادیگه بیلدیریش ده هم مستقیم وظیفه لری بار البته بو اوزگریش لرنی هر جامعه نینگ   مطبوعات چی سی اوز جامعه سیگه حاکم و قبول قیلینگن قانون لر گه مطابق تیکشیریشی لازم.باید هر جامعه نینگ قبول ایتیلگن سنت و عنعنه لری ، حاکم قانون گه باقه نظر گه آلینیشی کیرک .   شونگه بناً رسانه ایشلاوچی لری جامعه ده بار و مردم اندیشه سی گه حاکم اویلاو لرنی نظر گه آلمی تورلی نشرات(خواه تصویری ,نوشتاری ویا خبری)ترقتیم فعالیت لرنی انجام بیر سه لر جامعه سی اهلی گه مقبول بولمای بلکه بیر آز توسقین چیلیک و قرشی لیکلرگه یوز مه یوز بولیشی ممکن دور. حاضر جهان سطحیده بیلیم و تخنیک آلدین کیتیشی بیلن رسانه لر وظیفه سی هم کینگیب بار ماقده بو وسایل و تخنیک لر آرقلی مطبوعات چی لر آز وقتده اینگ ینگی خبر وینگی اوزگریش لر نی جهان اهلی نینگ خدمتیگه قرار بیریب آگاه قیلیش لری میسر دور, شونینگ اوچون بو توغریده اینقسه ییگیت لریمیزنی ینگی آلدین کیتگن تخنیک لر (کمپیوتر,انترنیت و بشقه الکترونیکی) سامان لر گه قول تاپیب رسانه ایشلری توغریسیده گی  بورچ لرینی چققان لیک ایله  بجریش لری لازم دور. شوکبی جامعه اهلی نی دایما ینگی کشفیات و مدنیت لر دن   با خبر قیلماق لری کیرک.و همده اینقسه ییگیتلر و امکانات لی کیشیلر نی بشقه لر گه ایش تاپیب بیریش , اوقوویورت لری نی    بنا قلیش , باله لر وییگیت لراوچون تفریح قیلیش و سپورت ییر لری نی توزه تیشگه تشویق قیلیب ذهنیت بیر ماقلری کیرک شوکبی . اولکه باشلیغ و ایش آلیب باره دیگن کشیلرنی اجراآ ت لری نی واقعیت کوزی بیلن تیکشیریب  کم چیلیک لرنی بیلدور ماق لری ضرور بیلینه دی  شو ینگلیغ اولکه نینگ آلدین کیتیش یولیده کی توسقین چیلیک لرنی اولکه خلقی نینگ نظری یا علمی و تاریخی تجربه لر دن ایش آلیب اورته دن کیلتور ماقنی ایلگه بیلدور سون لر. خلاصه ایتیش کیرک  رسانه لر باید مردم تیلی بولیب هر دایم واقعیت لر نی انعکاس بیریب ایمانی و وجدانی بورچ لرینی جامعه لری توغریسده بجر سه لر اینقسه اسلامی جامعه میز نی استکباری و تشقری مملکت لردن کیله دیگن اندیشه لرنی ینگرتیش توغریسیده احتیاط قلقانین توتیب و اوز       فر هنگ لری اصالتینی سقله ماقلری  کیرک , نیگه کیم اوندی افراطی و مزخرف اندیشه و اویلاو لر اسلام و خلق میزنینگ  پسند بولگن عنعنات لریگه  قرشی دورشونگه بناً اوشبو توغریده تلاش لازم    تا ایلیمیزپسندیده اویلاوینی امان وبی غش سقلاسک ونتیجه ده اولکه ویشیدیگان جامعه میزتینج وکورکم بولسه.  

خبر

امتحان کانکور آزمایشی سپری گردید

          بتاریخ 20/2/1387 در آموزشگاه عالی آیدین اندخوی با اشتراک شاگردان لیسه های اندخوی و قرمقول امتحان آزمایشی کانکور راه اندازی شده بود هدف این آزمایش مجرب ساختن شاگردان به شیوه ها و طرق قل سوالات کانکور اصلی بوده است دراین امتحان به تعداد (36) تن شاگردان صنوف 11 و 12 اشتراک ورزیده بودند از جمله اشتراک کننده ها در امتحان مذکور 3 تن شان با کسب بلند ترین نمره ممتاز شناخته شدند . تهمین مناسبت بتاریخ 25/2/1387 محفل به اشتراک استادان و شاگردان مکاتب و آموزشگاه تدویر یافت . محفل با تلاوتی چند از آیات قرآن مجید توسط یکی از شاگردان آموزشگاه آیدین اندخوی افتتاح گردید .بعداً عبدالحد " حقیار" مدیر مسؤول نشریه آیدین اندخوی از کار و فعالیت انجمن فرهنگی آیدین افغانستان در راستای ایجاد و تأسیس  آموزشگاه های تعلیمی و تربیتی در چند ولایت کشور و حمایت مادی و معنوی محصلین بی بضاعت ، چاپ آثار علمی نویسنده گان وشعرا یاد نموده قدر دانی بعمل آورده ضمناً از نقش و موثریت چنین پروسه های آزمایشی و جزب شدن شاگردان و آماده گی لازم در کانکور اصلی برای آینده تحریری خویش را  به حاضرین ایراد  نمود . در اخیر محفل محترم فخرالدین "نوری" مدیر آموزشگاه آیدین اندخوی در قسمت موثریت و کسب تجربه شاگردان به کانکور اصلی و شفافیت این آزمایش برای حاضرین توضیحات داده و شاگردانیکه به درجه عالی نایل آمده ممتاز شناخته شده بودند به حاضرین ذیلاً  معرفی نمود

 1 ــ محمد اسلام فرزند انجینیر محمد آصف متعلم صنف 12 لیسه ابومسلم اندخوی درجه اول .

2 ــ محمد الله ولد قربان متعلم صنف 11 لیسه قاضی بابه مراد درجه دوم .

3 ــ محمد ظریف ولد محمد رحیم متعلم صنف 11 لیسه ایگمبیردی شهید دیده شده توزیع گردید .

در اخیر محفل اجرای موسیقی توسط گروپ موسیقی و تیم ترانه آیدین با ترنم آهنگ و ترانه های  میهنی صورت گرفته ، محفل به اختتام رسید .  
 

علت تغيير رنگ دندانها چيست ؟

يکي از نخستين چيزهايي که مردم در ملاقات با افراد جديد به آن دقت مي کنند، لبخند آنهاست. سفيد کردن دندان يکي از ساده ترين و در دسترس ترين راه ها براي بهبود ظاهر، ايجاد تاثير مثبت و به دست آوردن ظاهري جوانتر و زيباتر مي باشد. ميناي دندان، که بخش سخت خارجي دندان است، به مرور زمان نازک تر شده و باعث مي شود لايه زرد داخلي نمودار شود. اکثر اين موارد، لکه هاي زرد و قهوه اي هستند که ممکن است از جمع شدن پلاک دندان، لکه هاي ناشي از غذا، و بهداشت ضعيف دندانها، ناشي شود . دندان به مرور زمان تغيير رنگ داده و زرد مي شوند. عوامل مختلفي مي تواند در تغيير رنگ دندانها تاثير داشته باشد که از جمله آن ميتوان به بالا رفتن سن، کشيدن سيگار، عوامل وراثتي، مصرف غذاها و نوشيدني هاي رنگدار، رنگ باقي ميماند . سفيد کننده دندان، عملياتي پزشکي نيست که روي دندانهايتان انجام شود، و باعث بالا بردن سلامت دندانهايتان نمي شود اما مي تواند آنها را سفيدتر کند. حداقل روزي دو مرتبه دندانهايتان را مسواک کنيد و يکبار در روز از نخ دندان استفاده کنيد. براي از بين بردن لکه ها روي سطح دندان و زردي دندانها از کرمدندانهاي سفيد کننده (يک يا دو بار در هفته) استفاده کنيد. در ساير زمانها از کرمدندان معمولي استفاده کنيد. نا گفته نبايد گذاشت مشوره با دندان پزشکي يا داکتر دندان شرط حتمي ميباشد تا در مورد استفاده درست از سفيد کننده هاي دندان و ميتود هاي آن رهنمائي سالم با شما داشته باشد . بعضي از تغير رنگ ها از سبب موجوديت پلاک ها ميباشد .در اين حال بايد داکتر دندان  هذا با ماشين مخصوص يا اسليکه پلاک هاي موجوده را پاک کاري نمايد وبعداً از کرم دندان هاي سفيد کننده ويا کرمهاي معمولي روزانه دو مرتبه استفاده شود تا دندان شما براي هميشه سفيد باشد . مشوره با داکتر دندان د رهر شش ماه حتمي ميباشد تا دندان هاي شما کاملاً چک گردد .  

سخنان بزرگان

درست حرف بزن یا عاقلانه سکوت کن.×

بهترین دست ، دست سخاوت مندان است. ×

مصلحت انسان به حفظ زبان است.×

عفو در قدرت نشانهً دلیری است.×

بالا ترین درجه عقل خودشناسی است.×

خردمند طالب کمال است و نادان خواهان مال.×

سخنان لقمان حکیم

دوست را به سود وزیان امتحان کن.×

درهنگام جوانی کار دوجهان راست کن.×

دروقت سخن گفتن دست مجنبان.×

دروقت طلوع آفتاب مخسب.×

ثنای خود واهل خود پیش کس مگوی.×

از مردم ابله ونادان بگریز.×

بهترین ها

×     مقدس ترین کلمه نام خداوند یکتا است.

×     پاک ترین کلمه وجدان است.

×     زشت ترین کلمه جنگ است.

×     عالی ترین کلمه آزادی است.

×     با ارزش ترین کلمه مادراست.

×     پرمعنی ترین کلمه پدراست.

×     تلخ ترین کلمه تنهایی است. 

تهیه کننده صالحه «نظری» معلمهء مکتب متوسطه دولت گیلدی فدایی
 

آته لر سوزی عقل نینگ کوزی : ـ

1ـ ایشلب ییگن نان آش بولر،شومشیک لیک نان تاش.

2 ـ ایشلمه ی ییگن نان، یور ککه باتمس .

3 ـ ایشلنگن تیمیر،زنگ آلمس .

4 ـ ایشله تیب کور،قیزینگنی بیر.

5 ـ ایشله گن تیشلر،ایشله مگن تیشله مس .

6 ـ اشله گن نی آغزی آشگه تیگر،ایشله مگن نی آغزی تاشگه .

7 ـ ایشله ماققه قول کیرک،سوزله ماققه تیل .

8 ـ ایشلینی ایشی بیتر،ایش سیزنی کونی اوتر .

9 ـ ایشنمه گین خالینگگه،دشمن بولر حالینگگه.

10 ـ ایشنمه گین دوستینگگه ، سمان تیقر پوستینگگه.

تنلاوچی جمشید ایگمبیردی شهید لیسه سی نینگ تورتینچی بولیم اوقوچی سی  

ادبيات گلشنيده يشنه گن مغجه لر

محترم صفي الله متخلص به نديم يکي ازشيفته گان ومشتقان عالم شعروادب بوده که سي سال قبل دراولسوالي سنچارک ولايت سرپل دريک خانوادهء متدين قدم به جهان هستي گذاشته است، موصوف نسب خودرا به قبيله ايکه زماني دربخارا زيست مينموده نسبت ميدهد. اينکه تولدش دراوايل انقلاب صورت گرفته زنده گي خودرا درتلاتم مشکلات سه دهه گذشته پراززيربم هاي گوناگون معرفي ميکند وکاسه هاي زهرومشکلات شرايط را بار- بار چشيده است وصفحات زندگي شاعر ازاين ناهمگوني هاي روزگارمتأثرگرديده است ودرمحيط زيست خود گاهي بصورت يک ملا ي مذهبي وگاهي هم درقالب مسائل مذهبي بشکل يک واعظ ديني عرض وجود نموده استوبعضاً درد آلام وفريادهاي خود ومحيط اش را درقالب شعر تبارزداده احساس خودرا بيان وبه جامعه تقديم داشته است.      دراشعارنديم گاهي حب وطن و خدمت گذاري به ميهن  وگاهي هم مهرمادر و زيبايي هاي طبيعت انعکاس يافته است. قابل يادآوري است که نامبرده تحصيلات خويش را نظربه مشکلاتي که درجريان زندگي اش عايد حالش بوده طورمنظم پيش برده نتوانسته است ولي خوشبختانه اکنون دريکي ازمدارس ديني مدت زيادي ميشود بصفت محصل کسب علم مينمايد ما به اين شاعر خوش قريحه درهمه امور حيات موفقيت هاي بيشتر آورزونموده ونمونه کلامش را ذيلاً به خدمت خوانندگان گرامي پيشکش ميکنيم:

گوزل اولکم ني رشک باغ رضوان قيلمه سم بولمس

ايکيب گل لربـيابانين گلسـتان قيلمه سـم بولمـس

کـيمـيکه اوشـبواولکـن اولکمه ياوديربيلينگ آني

بوزيب کاخ ورواقين ييرگه يکسان قيلمه سم بولمس

نه ديب چيکسيزمشقت لرني چيکگلي من ينه بيرکون

بومشکل لرني بيربيرايندي آسان قيـلمه سم بولمـس

بيليم خدمت اوچون باغله ي يوليـنگه اي آنه يورتيم

تايشينگني،توپره غينگ بيرلن زرافشان قيلمسم بولمس

بـيليم باغيني يشنـتـمي وطنگه هــرگزاولتورمم

بوکـورکم خطه مـيزني مهد عرفان قيلمسم بولمسس

ني عزووقارينگ يولـيده مـردانه گـيزگي مـن

قزيل قانيم توکيب جانيم ني قـربان قيلمسم بولمـس
 

بــــهار

کيلدي ينگي ييل اي جان سير لاله زار ايله

گل لرگه چمن تولدي کيل ايمدي بهار ايله

طوطي ايله بلبل لر هرشام و سحر سيرر

گل شوقيده اي کونگل سين شورونوا ايله

گه غنچه ني خندان ايت گه گل ني پريشان ايت

زلفينگ گه تاقيب گل لر کوزلرني خمار ايله

کوکلم نينگ هواسيده باغ ايچره خرام ايلب

گل نينگ عشقيدين کويلب زلفينگ ني دوتار ايله

بي مهر و وفالر ديک جان لرگه جفا قيلمه

آچ سوزگه لبينگ کولسين در لرني نثار ايله

افغان و خواه اوزبيک ، تاجيک و ياترکمن

هجرينگ غميدين اورتب غم کوييده زار ايله

بودشت و دمن لرده جوشقين اوره دير لاله

گل سيري اوچون بير يول کيل گشت و گذار ايله

سين " قد رسا" بيرلن قاشينگ ني کمان ايلب

مژگان اوقيدين آتيب دل لرني شکار ايله

 ستاره " رسا " آيدين عالي اوقوويورتي نينگ کمپيوتر بوليمي نينگ اوقووچي سي

  قالدی تیتره ب

قاصـدا ســین بوســـوزیم اول بیوفـایاریم گـــه ایت

عرض حالیم نی کیلیب سورسین اودلداریم گه ایت

عشـق اوتی توشدی کونگل ملکـی گه اصلا بیلمدیم

اورتنیب قـالــدی بوجســمیم اول جفاکاریم گـه ایت

نـــی فــــراســت بیرله ایتگای عشـوه وطــنازلیــغ

قالــدی تیتره ب بوکونگل مه پارهء تاریم گه ایت

نــی اوچـون اوتسـون بوعمریم او بیلن غــم دشتیده

ایمـدی بیر بار التفات ایتسـون دل افـگاریم گـه ایت

شــادایدی بوتیلبه کـونگل یار یوزینـی کــورمـا یین

دلده ســیوگی قالمدی کورگانده اول یاریم گـه ایت

کلبــم ایچره بـــول فغانیم دن خبـــر دار اولمـــــگن

ای صبــــا سیـــرایتگلـی کیلـون او سـیاریم گه ایت

هـجریده "صــیاد" اگر کیتسـه قــرا نغو گـــــورار

ابیر یولــی قیـــلســـون گذر لعل شکر باریم گه ایت

محمد اشرف " صیاد" ایگمبیردی شهیدلیسه سی نینگ11 – نچی بولیم اوقووچیسی

 مناجات

ای کریمی که ازخزانهء غیب

 گبروترساوظیفه خورداری

دوستان راکجا کنی محروم

توکه با دشمنان نظرداری

خنده

بیکاری

شاگردی به معلم گفت :من هیچ کاری ندارم که انجام دهم! باید چه کنم؟

معلم گفت: شاگرد عزیزم وقتیکه به خانه رسیدی باید یک کار کنی تاسر گرم باشی.

شاگرد به خانه اش برگشت وبخاری را آتش داد وهنگامیکه سرش را داخل بخاری تیر میکرد مادرش گفت!

ای بچه نادان !چه میکنی؟

بچه اش گفت: مادر جان معلم امروز گفت اگر بیکارباشی خود را مصروف یک کارکن تاسرت گرم شود.

چاره کار

کسی به خردمندی گفت: "مرا ازفقیران و ثروتمندان دوستان بسیار باشد که از ملاقات ومصاحبت ایشان در عذابم و فراغتی در اوقاتم نمانده است. چاره چیست؟"

خردمند گفت: " آنان را که فقیرند قرضی بده  وازآنان که ثروتمند اند، قرضی بخواه، تا ابد گرد تو نگردند.....!"