|
شماره سوم سال اول ماه سرطان 1387 |
|
محاکمِِة الغتین اثری نینگ چیت ایل ده اورگنیلیشی عزیزالله ارال تیل و ادبیات شناس
اولوغ متفکر امیرالکلام امیر علی شیر نوایی نینگ هر بیر سۉزی بیر جهان معنی افاده اېتوچی بو اثری اوروپا نوایی شناس لیگی ده ایلک بار فرانسه ده 1841 میلادی ېیلده شرق شناس عالم مارک کتریمر تمانی دن اۉرگنیلدی و « محاکمة الغتین » اثری نینگ پاریس قۉلیازمه سی باسیب چیقاریلدی.بوندن 167 ېیل مقدم پاریس ده چاپ اېتیلگن « شرقی تورک » کتابی امیر علی شیر نوایی نینگ بیر نېچه اثرلریدن تشکیل تاپگن. محاکمة الغتین اثری نینگ بیر عصردن کیین گی نشرلری هم انه شو فرانسه لیک شرق شناس نینگ 1841 میلادی ېیل گی نشریگه اساس له نیب چاپ قیلینگن. نوایی شناس عالم لرنینگ فکری چه ، بونینگ سببی « محاکمة الغتین » نینگ قدیم گی اعتبارلی قۉلیازمه نسخه لری نینگ کم لیگی ده دیر. « محاکمة الغتین » نینگ 1941 میلادی ېیلی تاشکېنت ده عبادله عادل اوف تمانی دن کوچیریلگن بیرگینه قۉلیازمه نسخه سی اۉزبېکستان فن لر اکادیمی سی شرق شناس لیک انستیتوتی ده سقلنماقده. تورکیه موزیمی ، کتابخانه لریده سقله نیب قالگن « محاکمة الغتین » نینگ بیر نېچه قۉلیازمه نسخه لری موجود. شولردن اېنگ اعتبارلی سی مذکور اثرنینگ تۉپقاپی و فاتح نسخه لری حساب له نه دی. « محاکمة الغتین » نینگ تۉپقاپی نسخه سی – تۉپقاپی موزیمی روان کتابخانه سیده و فاتح نسخه سی ایسه، استانبول ده گی سلیمانیه کتابخانه سی فاتح بۉلیمی ده سقله نیب کېلینماقده. نوایی نینگ بو اثری نینگ تورکیه ده سقله نه یاتگن نسخه لریدن فایده له نیب شرقشناس لردن آگاه لیونید و باریتچی اۉز اۉندر لر محاکمة الغتین نشری نی تورلی ېیل لر ده چاپ اېتگنلر. اوشبو اثرنینگ هنگری ( مجارستان ) ده سقله نه یاتکن ، اما حاضرگه قدر یخشی اۉرگه نیلمه گن ینه بیر نسخه سی موجود بۉلیب، بو نسخه هنگری فنلر اکادیمی سی کتابخانه سی تورک بۉلیمی ده سقلنماقده. بو قۉلیازمه نینگ کوچیریلگن ېیلی کۉرسه تیلمه گن. تورک عالمی باروتچی اۉر اۉندر نینگ یازیشی گه قره گنده، « محاکمة الغتین » نینگ بو قۉلیازمه سی نی وامبری استانبولده بیر کتاب فروش دن ساتیب آلگن بۉلیب، او 44 بېت، هر بېت 11 سطردن عبارت دیر. اثرنینگ بو نسخه سی قسماَ فاتح قۉلیازمه سیگه اۉخشایدی. 19. عصر فرانسه نوایی شناس لیگی ده نوایی نینگ « محاکمة الغتین » اثرینی یوقاری بهاله گن فقط شرق شناس عالم کتریمر بۉلمه گن. علی شیر نوایی .............................. تدقیقات لری بیلن تنیگن فرانسه لیک باشقه بیر عالم بیلین پاریس ده چیقاریلگن « آسیا مجله سی » ده « محاکمة الغتین » یوکسک بها بېرگن. او ، نوایی « تورکی تیلی نینگ اوستون لیگی نی رد اېتیب بۉلمایدېگن دلیل لر بیلن آچیق = آیدین اساس لب ، شو تیل ده اۉز اثرلرینی یازگن و وطن پرور لیکده اساس سالگن» ، دېب تاکید له گن. مجارستان لیک شرق شناس ومبیری هم نوایی نینگ آنه تیلی اوچون قیلگن خذمت لری نی یوقاری بهالب اۉتگن. 1897 = میلادی ېیلده « محاکمة الغتین » اثری نینگ استانبول نشری میدان گه کېلگن. اۉزبېکستان لیک تیل شناس تدقیقات چی لرگه کۉره ، استانبول ده گی « اقدام » گزیته سی نینگ ناشری احمد جاوید مذکور اثرنی محمود بن مولانا ولد خاقانی دن تورک تیلی گه قیلینگن ترجمه سی همده حاجب عاصم یازگن نوایی حیاتی گه عاید تدقیقات بیلن بیرگه لیک ده چاپ اېتگن. محاکمة الغتین کېین چه لیک 1941 ېیلی تورکیه ده اسحق رفعت ایشتمن تمانیدن تورکچه ترجمه سی بیلن قیته نشر اېتیلگن. ینه بیر تنقلی شرق شناس ، اصلی ایرانی آذربایجانی دن بۉلگن تورکی تیلی متخصصی ایتالیا نینگ ناپئل شهری عالی اۉقویورتی شرق شناس لیک فاکولته سیده، کېین چه لیک کمبریح فرلندن عالی اۉقویورتلریده شرق شناس لیک و افریکا شناس لیک مکتب لریده مدرس لیک قیلگن تورخان گنجه یی « محاکمة الغتین » اثری نی فارس تیلی گه ترجمه قیلیب 1946 – ېیلی تهران ده نشر اېتگن. « محاکمة الغتین » نینگ اېنگ مکمل ترجمه سی و نشری مشهور اوبرت دیویرکس آتی بیلن باغلیق دیر. دیویرکس « محاکمةالغتین» نینگ انگلیس چه ترجمه سی نی کیریش و ایضاح لر بیلن دستلب لندن ده چیقه دیگان « مسلمان دنیاسی» مجله سیده 1964 و 1965 – ییل لرده نشر اېتگن. بو مجله ده « محاکمةالغتین » نینگ اصل اۉزبېکچه قۉلیازمه نسخه سی بېریلمه گن. |