|
شماره سوم سال اول ماه سرطان 1387 |
|
هیپاتیت نحوه وقایه (زردی سیاه وچگونگی وقایه آن)
هیپاتیت یعنی التهاب انساج کبد. این حالت میتواند تواند تـــــــوسط عوامل مختلفی ایجاد شود که شایعترین آنها ویروس ها هستند واز این جمله مهمترین آنها ویروس هیپاتیت بی وسی است بیشتر هیپاتیت بی و این دو بالخاصه هیپاتیت بی یک از جدی ترین امراض کبدی در کشور ما محسوب میشود. ویروس هیپاتیت بی حجرات کبد را مورد تهاجم قرار میدهد و موجب بروزآسیب های شدید در آنها میشود ویروس به نوعی عامل تولید مرض میکروسکوپیک گفته میشود که با چشم مشاهده نمی گردد کبد از مهمترین و پر کارترین اعضای عضویت است که به شکل هرم در سمت راست وبالای شکم قرار دارد این عضو نقش بسیار مهمی دربسیاری از تعاملات عضویت از جمله تنظیم قند خون، ساختن پروتین های خون، تولید وذخیره ویتامین های لازم برای عضویت از جمله وتامین های A,D,E,K,B12 دارد در واقع کبد به عنوان تامین کننده نیاز های عضویت عمل میکند ومواد اولیه را از امعا )روده( در یافت مینماید همچنین کبد در اطراح مسمومیات و دفع بسیاری از انواع دواها و مواد کمیاوی نقش اساسی دارد از کارهای دیگر کبد می توان به تولید موادی اشاره کرد که در بند آوردن خونریزی ، کنترول انتانات)میکروب ها( وهضم غذا نقش دارند هنگامی که حجرات کبد آسیب می بینند ، عمل کرد طبیعی آنها مختل شده در نتیجه تولید و تنظیم موادی که ذکر شده دچار مشکلات میشود. ویروس هیپاتیت B میتواند فرد را در هر سنی از نو زادی تا بزرگسالی آلوده کند و باعث ایجاد طیف وسیعی از امراض کبدی شود . پراگنده گی این مرض در نقاﻁ مختلف جهان متفاوت است در کشور های اروپا و امریکا وکانادا شیوع آن 1تا 2 در صد است کشور ما نیز از مناﻁقی است که مرض در آن شیوع نسبتاً زیادی دارد هندوستان و چین از جمله کشور های است که درآن شیوع مرض زیاد است . به ﻁور کلی بیشتر از 400 ملیون نفر در جهان ناقل ویرس هیپاتیت B میباشند. فرق بین هیپاتیت حاد و مزمن چیست: دوره مخفی این مرض( یعنی از زمانکه ویروس وارد عضویت می شود تاشروع علایم ) از60 تا 180 روز تغییرات درین دوره مریض فاقد علامت است هیپاتیت حاد معمولاً علامت دار است وچند هفته تا چند ماه ﻁول می کشد بالغین در اکثرموارد بهبود میابد و تقریباً در5% آنان مرض به سمت مزمن شدن پیش میرود هیپاتیت مزمن حالتی است که مرض کبد ناشی از هیپاتیت B بیش از شش ماه ﻁول بکشد و بهبود نیابد بسیاری از امراض مبتلا به هیپاتیت مزمن شاید سابقه یی از مبتلا به هیپاتیت حاد رابه خاﻁر نداشته باشند. لازم به یاد آ وریست که میزان بروز هیپاتیت مزمن به سنن مریض در زمان آلوده شدن به ویروس هیپاتیت B بستگی دارد . اگر ویروس در زمان نوزادی و از مادر به نوزاد منتقل شود حد اقل90% از نو زادان دچار هیپاتیت Bمزمن میگردند اگر آلوده گی درسنن 2تا5 سالگی رخ دهد حدود 50% دچار هیپاتیت مزمن میشوند ودر سنن بالا تر از این میزان کاهش می یابد . اغلب این مریضان مبتلا به هیپاتیت مزمن بدون علامت هستند وزمانی متوجه مریض میشویم که به سمت سیروزکبدی پیشرفت کرده است . سیروز حالتی است که در آن کبد کوچک میشود وسطح صاف وحاشیه های منظم آن بصورت نا صاف و نا منظم در می آید درین حالت فرد دچارکم کاری کبد می شود علایم سیروز کبدی عبارتند ازیرقان ، بزرگ شدن شکم در اثر تجمع آب درداخل شکم ، پندیده گی اندام در موارد شدید تراختلافات هوشیاری و خونریزی های داخلی . زمان بین بروز هیپاتیت حاد وشروع علایم مرض مزمن کبدی (هیپاتیت مزمن و سیروز کبدی) بسیار متفاوت است میتواند از مدت بسیار کوتاه تا سال ها بعد از مرحله حاد مرض متغییرباشد. علایم هیپاتیت چیست ؟ مرض معمولاً بدون علامت است )70 نفر از هر100 نفر بدون علامت اند( مرض در مرحله اول مریض می تواند علایمی شبیه به سرما خورده گی ) مانند تب ، احساس خستگی و کسالت و آبریزش بینی ( درد مفاصل وضایعات جلدی داشته باشند یا علایم مانند احساس نا راحتی ودرد شکم ، دلبدی واستفراق، بی اشتهایی واسهال را نشان داد. بعضی از مریضان علایم دیگری نیز دارند مانند: ـ ادراک پررنگ ـ مواد غایطه روشن یا کم رنگ ـ زرد شدن چشم و جلد شکل نادر این مرض یعنی هیپاتیت مزمن آن علایم شدید تری دارد )مریض اغلب با تشنج ، اختلال هوشیاری ، خونریزی داخلی وزردی مراحعه می کند( اغلب مریضان مبتلا به هیپاتیت مزمن علایمی ندارند: مگر زمانکه مرض بطرف سیروز پیشرفت می کند و علایمی همچون یرقان ، بزرگ شدن شکم در اثرجمع شدن آب و پندیده گی دست وپا ظهور می کند. باید آزمایش ساده خون می تواند شکل حاد مرض را از شکل مزمن آن افتراق داد. گاهی برای تشخیص قطعی وجود هیپاتیت نمونه برداری از کبد ضرورت پیدا میکند که می توان شدت مرض کبدی را مشخص کند لزوم انجام این کار توسط دکتوران متخصص و بر اساس شرایط مریض تعیین میشود. نحوه انتقال ویروس هیپاتیت B چگونه است؟ راه های انتقال ویروس بر حسب میزان شیوع آن درهر کشور متفاوت است در آسیا به دلیل شیوع زیاد، مهمترین راه انتقال از طریق مادران آلوده به نوزادان است در اروپا وامریکا به علت شیوع کم مرض راه عمده انتقال اعتیاد و روابط جنسی است در افغانستان با توجه به شیوع مرض مهمترین راه انتقال از طریق مادران به نوزادان و هم چنان ازطریق تماس افراد آلوده با افراد سالم است علاوه برین راه های دیگر انتقال عبارتند از: ـ تماس جنسی با فرد آلوده بدون استفاده ازکاندوم (دقت کنید که کاندوم نیز حفاظت 100 درصدندارد) ـ استفاده از سورنج مشترک درافراد آلوده درمعتادین ترزیق ـ خال کوبی یا هر نوع سوراخ شدن عضویت با وسایل آلوده ای که توسط اشخاص دیگر که احتمالاً آلوده به ویروس هستند مورد استفاده قرار گرفته است)مثل حجامت ، سوراخ کردن گوش وطب سوزنی( ـ ورود اتفاقی سوزنی که با خون آلوده به ویروس در تماس بوده است این مورد بیشتر درکارکنان لابراتوار های تشخیصی طبی ، دکتوران و دکتوران دندان ،دیده میشود. ـ استفاده مشترک از مسواک ، تیغ ریش تراش و ناخن گیر مربوط به افراد آلوده. ـ انتقال ازمادر آلوده به به نوزاد در حین زایمان (انتقال دردوره حاملگی ازطریق رحم بسیار نادر است وفقط حین زایمان صورت میگیرد.) ـ تماس زخم عضویت فرد سالم با زخم باز افراد آلوده ـ جویدن و نرم کردن غذا توسط مادر و دادن آن به طفل ـ دریافت خون آلوده به ویروس ـ بسیاری از افراد نمیدانند که چه وقت و چطور به هیپاتیت b مصاب شده اند حدود 30تا 40 فیصد افرادآلوده به ویروس هیپاتیت b هیچ یک از موارد ذکر شده رادر سابقه خودنداشته اند. ویروس هیپاتیت B از چه راه های منتقل نمی شود؟ ـ دست دادن به با فرد آلوده ، بوسیدن ، بغل کردن ویا نشستن در کنار او. ـ مصرف غذا های که توسط فرد آلوده توصیه شده است. ـ تماس شغلی و تماس های معمولی در زنده کی روز مره. ـ عطسه ، سرفه وصحبت کردن. منظور از فرد ناقل ویروس هیپاتیت B چه است؟ افراد را که پس از آلوده شدن به ویروس هیپاتیت B شواهدوجود ویروس از خون آنها پاک نمیشوند ناقل می نامند برای آنکه به فردی ناقل گفته شود باید شواهد حضور ویروس بیش از 6 ماه در خون او وجود داشته باشد. از هر 100 نفر بالغی که آلوده میشوند در10 نفر آنها ویروس برای تمام عمر درخون باقی می ماند این افراد میتوانند دیگران را هم آلوده کنند اکثر افراد ناقل مشکل جدی کبدی ندارند و در زنده گی طبیعی خواهند داشت با آزمایش های که ازخون به عمل می آید وبا پیگیری این آزمایشات می توان پی برد که آیا ناقل ویروس هستید یا مبتلا به هیپاتیت مزمن می باشید. اگر فردی ناقل ویروس باشد چه اقداماتی را باید انجام دهد؟ 1ـ ازآنجاکه اکثر مریضان مبتلا به نوع پیش رونده هیپاتیت مزمن بدون علامت هستند فرد ناقل ویروس هر 6 ماه یک بار باید توسط داکتر خود معاینه شود و آزمایش خون وسایربررسی های لازم را انجام دهد و اگر اختلالی در آزمایش های کبدی مشاهده شد بامتخصص داخله مشورت کند. 2ـ فرد ناقل ویروس باید از نوشیدن مشروبات الکولی پرهیز کند زیرا میتوان باعث آسیب بیشتر کبدی شود.
3ـ این فرد
حتماً باید داکتر معالج خودرا از تمام دواهای که استفاده می کند مطلع
سازد چون بعضی از دواها به کبد آسیب می رسانند. ـ به هنگام انجام هراقدام طبی یادرصورت مراجعه به داکتر دندان حتماً آلوده گی خودرا بیان کند. ـ اگرزخم وبریدگی درجلد خود دارد حتماً کاملاً آنرا بپوشاند یعنی پانسمان نماید . ـ اگردست فرد ناقل ،باخون یاترشحات عضویت اوکه حاوی ویروس هستند آلوده شد حتماً خوب آنرابشوید (باآب وصابون ) ـ اگرخون فردآلوده ،روی زمین بریزد آنراکاملاً بشوید وپس بامحلول های ضدعفونی کننده آن منطقه را ضدعفونی نماید . ـ فردناقل بایدبه همسرخود اطلاع دهدکه ناقل ویروس است وهمسروافرادیکه بااودریک خانه زندگی میکنند بعدازویزیت توسط داکترواکسین شوند . ـ اگرخانم حامله متوجه شودکه ناقل ویروس است باید به داکتر خود اطلاع بدهد . ـ وسایل فرد ناقل ازقبیل مسواک ،تیغ ریش تراش وناخن گیر (یاهرچیزیکه ممکن است بخون اوآلوده شود) باید ازبقیه افرادخانواده مجزاباشد . ـ فردناقل نبایدحون اهداکند . ـ فردناقل نبایدعضوی ازبدن خودرابرای پیوند اهداکند برای وقایه ازمبتلابه هیپاتیت B چه بایدکرد ؟ ـ انتقال این ویروس ازطریق روابط جنسی امکان پذیراست لزا رعایت نکات حفظ الصحوی ضرورت است . ـ عدم استفاده از مسواک، تیغ و یا ناخن گیر مشترک ویا کلیه وسایلی ممکن است به نحوی با خون افراد دیگر در تماس بوده باشد. ـ استفاده از سوزن های یک بار مصرف مخصوصاً در افراد معتاد به مواد ترزیقی و پرهیز از استفاده سوزن های مشترک. ـ عدم انجام طب سوزنی ، سوراخ کردن گوش ، حجامت نزد افرادی که شرایط استریل که قبلاً سه دوره کامل واکسین را نکرده باشد حتماً در 12 ساعت اول واکسین گردد وطی 72 ساعت پس از تماس ، ایمونوگلوبولین(سیروم) اختصاصی ضدهیپاتیت B را ترزیق کند وداکتر خودرا در جریان قرار دهد نوبت های دوم و سوم واکسین باید به ترتیب یک ماه وشش ماه بعد از نوبت اول ترزیق شود. آیا همه خانم های حامله باید از نظر هیپاتیت B بررسی شوند؟ خانم های آلوده باید در اوایل حاملگی از نظرمبتلا به ویروس هیپاتیتb بررسی شوند اگر آزمایش خون آن نشان دهنده ویروس بود نوزاد وی باید در بدو تولدعلاوه بر واکسین هیپاتیت B ایمونوگلوبولین اختصاصی ضدهیپاتیت B نیز دریافت کنند(سپس نوبت دوم رادر یک ماهگی و نوبت سوم رادرشش ماهگی ترزیق کند). در کشور ما راه رحمی انتقال هیپاتیت B ازطریق مادران آلوده به نوزادان در هنگام ولادت است اگرنوزادی در بدو تولد به ویروس الوده شود همان طورکه بیشتر اشاره شد امکان مزمن شدن مرض بسیار زیاد است بنابرین اهمیت واکسین سیول نوزادان کاملاً مشخص است. نوزادی که از مادر آلوده به ویروس متولد می شود به چه اقداماتی نیازدارد؟ اگر مادری از مرض خود قبل از حاملگی به هیپاتیتBمبتلا شود و یا در طی دوران حمل متوجه شود که ناقل یا مبتلا به هیپاتیت مزمن B است باید با داکتر خون مشورت کند نوزاد این مریضان بایدبلافاصله پس از تولد اولین نوبت واکسین را در یافت کند و در بازوی طرف دیگر او نیز ایمونوگلوبولین (سیروم) اختصاصی ضدهیپاتیت B ترزیق شود چنین مادرانی پس از انجام اقدامات ذکر شده می توانند شیر خودرا به فرزند شان بدهند.
پوهنیار دکتور عبدالستار( صمدی)
|