|
شماره چهارم و پنجم سال اول ماه اسد و سنبله 1387 |
|
یرشمه گن آتلر
کۉپ ييللر بورون مجله لرنینگ بيريده بويوک تورک طنز نويسى «عزيز نسېن» بيلن بۉلگن بير مصاحبه نۍ اۉقيگن اېديم. مصاحبه ده تانيقلى يازووچيدن قيزيق سۉراقلر قیلینگن و او هم عجایب قيزیقرلى جوابلر بېرگن اېدى. ژورناليست نينگ «عزيز نسېن» گه بېرگن سۉراقلريدن بيری اونينگ تخلصى حقيده اېدى. او تانيقلى يازوچی گه شونده ى سۉران بېرگن اېدى: - «نسېن» معناسى «سېن اېمس سن» دير. ایتينگ- چى، سيز بوندهى عجيب معنی لى تخلصنى اۉزينگيزگه نېگه تنلهگن سيز؟! شونده «عزيز نسېن» بو سۉراققه قوييدهگى قيزيقرلى جوابنى بېرگن اېدى: - بیزنینگ اولکه میزده هم خودی غرب و باشقه رواجلنگن اولکهلر سینگری آدملر نینگ اۉزیگه تخلص و عایلوی آت قۉییش لری رسماً مود بۉلیب قالدی. اولوسیمیز باشقهلرگه اېرگشیش و تقلید قیلیشگه جوده چققان و اوستا، شو باعث برچه میده-کتهلر بو مودگه اېرگشیب قالدیلر. ایلگرگی زمانلرده اگر شاعرلر، یازووچیلر و هنرمندلر گینه اۉزلریگه تخلص قۉیلگن بۉلسه لر اېندی لیک ده اۉقیمیشلی-اۉقیمیش سیز؛ ایشلی-ایشسیز؛ دکاندار- پایدو؛ عادی ایشچی و ارابهچی برچه-برچهلر اۉزلریگه تخلص قۉیه باشلهدیلر. حتی تارکۉچه میزدهگی 80 یاشلی بقال چال هم عمری نینگ سۉنگیده اۉزیگه بیر تخلص تنلگن اېدی! بو تخلص بازلیکده، اېنگ قیزیغی شونده اېدی که خود اندازهسی اندامیگه تۉغری بۉلمهگن کییم کییگن کیشیگه اۉخشب، کۉپلب آدملرنینگ قۉیگن تخلصی هم اولرنینگ شخصیتی، کرکتری و کۉرینشلریگه اصلا ماس اېمسدی. مثال اوچون: اېنگ خسیس کیشیلر اۉزلریگه «سخی»، «کریم»؛ قۉرقاق آدملر «باتیر»، «قۉرقمس»؛ اېنگ کلپنگ و گرنگ آدملر «سېزگیر»، «هوشلی» یا که اۉته تنبل و بېکاره آدملر «چققان»، «ایشچن»؛ اۉزگهلرگه جاسوسلیک قیلیب یورگنلر اېسه «اولکهسېور»، «میهندۉست» دېب تخلص قۉیگن اېدیلر! بولردن هم قیزیقراغی، آدملرنینگ پول و مالینی یېب یورگن حرامخۉر بیر کیمسه اۉزیگه «پاکنفس» دېب، تخلص قۉیگنی برچه نینگ آغزینی حیرتدن آچیب قۉیگن اېدی! بو حالنی کۉریب حیران قالدیم. اۉز-اۉزیمگه: "سېن بو خیل آدملردن اېمسسن دېب، اۉزیمگه «نسېن» دېگن تخلصنی تنلهدیم". هه، عزیز دۉستلر، مېن اۉشه پیتلر بو نرسهنی اۉقیب، هم ایلجهییب همده حیرتده قالگن اېدیم. بونی قرهنگ که، کیشیلرگه حقیقتده هم کولگیلی کۉرینهدیگن «عزیز نسېن» ایتگن نرسهلر بیزنینگ اولکه میزده هم؛ بیراق باشقچهراق یوسونده تکرارلنگنیگه نیمه دېیسیز؟ هه، عزیزلر، اوروشلر توگب مجاهدلر، طالبلر و وقتینچهلیک (موقت) حکومتلری بیرین-کېتین بو یورتده حکمرانلیک قیلدیلر. بو مدتده خودی عزیز نسېن ایتگن نرسهلر یوز بېرگنیگه هم اچینیب، هم کولیب گواه بۉلدیک! قندهی دېیسیز می؟ اونده اېشیتینگ: اوروشلر جریانیده دایم برق پایهلرینی قولهتیب، آدملرنی قرانغولیککه دچار قیلیب یورگن کیشیلردن بیری برق ادارهسی مسؤولی؛ کۉپلب کۉپریکلرنی قۉپاریب، بوزیب تشلهگن و قیر یۉللرنی ماین بیلن بوزیب یورگن قوماندان فواید عامه باشلیغی؛ هم اوروش پیتلری و هم حاضرگی پیتده مخدره مادهلر قاچاقچیلری نینگ سردستهلریدن بۉلیب یورگن کوچلی آدملردن بیری «مخدره مادهلرگه قرشی کورهشیش ادارهسی» باشلیغی و یوزلرچه گناهسیزلرگه اۉلوم جزاسینی بېریب اۉلدیریب، قنچه آدملرنینگ مال و ملکینی زۉرغه اېگللب آلگن بیر مولوی قوماندان محکمه رییسی اېتیب تعیینلنگن اېدی! بولردن هم اچینرلیسی شو اېدی که، کته بیر لیسه نینگ آتی «شهید ...» و ینه بیری اېسه «شهید ...» دېب قۉییلگن اېدی!! بیرته-ایکته کېکسه کیشیلردن: بو آدملر چه کاره اېدیلر؟ دېب، سۉرهلگنده، اولر شوندهی جواب بېردیلر: - بیرینچیسی منطقه میزدهگی ... تنظیم نینگ کوچلی قوماندانلریدن بۉلیب، مکتب و معلم نینگ اېنگ اشدی دشمنی اېدی. او، اوروشلر جریانیده مکتبلرنینگ 15 دن آرتیق اۉقیتووچیسینی اۉلدیریب، بیر نېچه مکتبنی هم بیر-ایککی اۉقیتووچیسی بیلن قۉشیب کویدیرگن اېدی. شوباعث او «معلمکُش» گه آت چیقرگن قوماندانلردن اېدی! ایککینچیسی اېسه، «مکتب سۉز» آتی ده دانگ ترهتگن اېدی. قیسی قوماندان دېب سۉرهلگنده، «مکتب سۉز» دېب تانیتتیریلردی! بو آدم، منطقه نینگ 25 دن آرتیق مکتب تعمیرلرینی کویدیریب، کولینی کۉککه ساورگن اېکن! بونی قرهنگ که، حکمرانلیگی زمانیده معارف اېشیگینی یاپیب، «مکتبنی نیمه کېرهگی بار، بارینگ برچهنگ کوچیک، خۉراز و کیلیک اوروشتیریب یورینگلر!» دېگن کیشی نینگ آتیگه هم بیر کته مکتب اتلگنی هرقندهی چیدملی و ساوق قان آدم نینگ عصبلرینی ترهنگ قیلهدی! مکتبلردن بیری نینگ آتی اولکه میزنینگ بویوک بیر عالمی آتیگه اتلگن اېدی. بونی قرهنگ که، یرهمس اشدی قوماندانلردن بیری دنیاگه مشهور مذکور عالم نینگ آتینی اۉشه مکتبدن آلیب تشلب، اۉزی نینگ آتینی قۉیدیرگن! اېنگ قیزیغی شونده که، قیز مکتبلردن بیری هم انه شوندهی بیر آدملردن بیری نینگ آتیگه اتلگن اېمیش. بو آدم شونچهلیک شداد و رحمسیز، اینیقسه قیزلرنینگ تعلیم آلیشیگه قرشی اېکن که، حتی اۉقیتووچیلیک قیلیب یورگن اۉز سینگلیسی گه هم رحم قیلمهی، اونینگ باشی نی کېسگن اېکن!! بونی قرهنگ که، بولر هم یېتمهگندهی، بوگون هم انه شوندهی یاوز آدملرنینگ بیرقنچه سی پارلمان همده دولت یوقاری ادارهلریگه یۉل تاپیب، ایزیلگن بېچاره خلق و تقدیری اوستی دن حاکم لیک قیلیب یورگنلر. بو اچینرلی و کولگیلی آقیم اېسه همان دوام اېتیب کېلماقده...! کابل- بهار 1387
محمد حلیم یاریقین |